YAKIN TARİHTE AYVALIK
              Ulusal Kurtuluş Savaşı'nın "İlk Asker Kurşunu" Ayvalık'ta atılmıştır. 29 Mayıs   1919 günü karaya çıkan Yunan Kuvvetlerine Ayvalık'ta bulunan 172. Alay silahla karşı koymuştur. Yarbay Ali Bey komutasında başarıyla yürütülen bu karşı koymada işgalin Ay-  valık' ta kalması sağlanmıştır. Cunda Adasına "Alibey Adası" denmesi bu gönül borcunun bir ifadesidir.
                   Tüm çabalara rağmen 28/29 Mayıs1919'da Yunanlılar Ayvalık'ı işgal etmişler.  Bu işgal 15 Eylül 1922'ye kadar sürmüştür. 24 Temmuz 1923'te İsviçrenin Lozan kentinde  imzalanan "Barış Anlaşması" uyarınca Girit, Midilli ve Makedonya Türkleri buraya getirile- rek yerleştirildiler.

TARİHİ TURİSTİK DEĞERLER
                  ALİBEY ADASI (CUNDA): Ayvalık'ı açık denize karşı kapayan bu adaya 1817'de yapılan bir köprü ile karayolundan geçmek mümkündür. Yazları Ayvalık'tan Alibey  adasına her saat motor seferleri de yapılmaktadır. Adanın yüksek kesimlerinden boğazların,   adaların, içiçe girmiş koyların güzellekleri seyre değer. Neo-Klasik Mimarı hayranları, sessizlik ve doğayla birlikte olma tutkunları için en uygun yerdir Alibey sokakları. Ada merkezinde sıralanmış balıkçı lokantalarında, meşhur papalina, deniz mahsülleri, mezeleri ve zeytinyağlı ot yemekleriyle akşam yemeklerinin zevki hiç bir yerde bulunmaz. 

                  AYIŞIĞI MANASTIRI: Ayışığı manastırı diye Türkçeleştirdiğimiz Patriçia' daki (Alibey adasının kuzeye doğru uzantısı) Manastıra birinci köy ve ikinci köyü geçtikten sonra ulaşılır. Büyük ölçüde kendine özgü yapısı ve özelliklerini koruyabilmiş manastırın konumu ve çevresi gerçekten büyüleyici bir güzelliğe sahiptir.

                  PORDOSELENE KULESİ: Pordoselene uygarlığının yeri olarak gösterilen maden adasının tepesindeki kuledir. 

                  LEKA MANASTIRI(Koruyan Meryem Manastırı): Dalyan boğazından körfeze girerken, sol yakadaki zeytin ağaçlarının arasından görünen, boğaza hakim manastır. Geleneksel manastır yapısının korunmuş olması, yapımında keşişlerin çalışmış olmasındandır.

                  TAŞLI MANASTIR YA DA TIMARHANE ADASI: Çamlık koyunun tam karşısında kocaman bir kayalık ve bu kayalığın dibinde küçük bir bina gibi görünen bir adadır. Tımarhane adası mucizeleri nedeniyle bu adı almıştır. Adaya zincirlere bağlı olarak çıkanların, akılları başlarında indikleri söylenmektedir.  

                  ŞEYTAN SOFRASI VE ÖTEKİ TEPELER: Şeytan Sofrası harikulade bir tepedir. Deniz, koylar ve çamlıklar tepeye çıktığınızda ayağınızın altında kalır. Şeytan Sofrası yuvarlak bir sofra gibidir. Çepçevre sarp kayaların üzerindedir. Gün batımını söyretmek için Şeytan Sofrasına gitmek isteyenler Cumhuriyet alanından dolmuşlarla veya çamlıktan sonra sarımsaklı yoluna devam edildiğinde 1 km. sonra sağa işaret levhasını görüp döndüklerinde dar asfalt yolu takip ederek ulaşabilirler.

                  TAVŞAN KULAKLARI TEPESİ: Şeytan Sofrasının yanıbaşındaki tepedir. Tepeye çıkıldığında, tavşan kulağı biçiminde 3 insan boyu yüksekliğinde iki kaya ile karşılaşırsınız. Dipleri toprakta değil, yatay plakamsı bir kayanın üzerinde durmaktadır. Manzarası harikadır. 

                  ÇIPLAK TEPE: Eskilerin kalın dağ dedikleri kraterin tepesidir. Çamlıktaki tenis kulübünün arkasına düşer. Zirvesinden koyları ve adaları değişik bir açıdan görme olanağı bulabilirsiniz.  

                  İLK KURŞUN TEPESİ: Önceki kuşağın "İlyas Peygamber" dediği tepe, kentin hakim noktasındadır. Cumhuriyet döneminde düşmana atılan İlk asker kurşunu anısına "ilk kurşun tepesi" adı verilmiştir. İlk kurşun tepesi de mutlaka çıkılması gereken bir yerdir.

                  DELİKLİ TAŞ VE KARTAL YUVASI: Çamlık Koyunda iskeleye gelindiğinde uç kısma kadar yürüyüp, Tımarhane Adasıyla bulunduğumuz yer arasındaki boğaza bakıldığında ayağınızın altından başlayan denizin içine ilerleyen kayalıklara eskiler "Kartal Yuvası", az ötesinde ve denizden fışkırmış gibi duran deliklikatran rengi kayaya "Delikli Taş" diyorlar. 

                  ADALAR: Çıplak, Yuvarlar, Kamış, Güneş, Yumurta, Kılavuz, Taşlı, Yelken, Yalnız, Küçük Maden, Maden, Alibey (Cunda), Hasır, Dolap, Kutu, Balık, Kayabaşı, Çiçek, Kız, Poyraz, Tavuk, Tımarhane adası olarak 22 adası olan Ayvalık aynı zamanda bir adalar kentidir. Alibey (Cunda) adası dışındaki adalarda yerleşim yoktur. 

                  KİLİSELER: Ayvalık'ta kiliselerin listesi oldukça uzundur. Bu nedenle ancak günümüze kadar gelebilmiş olan iki kiliseden bahsedilmesi yeterli olur. 

                  TAKSİYARHİS KİLİSESİ: Bulunduğu yer kentin ilk mahallesidir. Müslümanlar ve Hıristiyanlar bu kesimde birlikte oturmuşlardır. İçindeki dini tasvirler (ikonlar) yüzyılı doldurmuş, mazıları balık derisi üzerine işlenmiş, görülmeye değer tablolardır. Bilinçsiz insanların verdikleri zararlardan arta kalanlar, sanat tarihçileri, ikonograflar için ilginçtir. 

                  TAKSİYARHİS KİLİSESİ: Alibey Adasının merkezinde bulunan bu kilise 1873'de inşa edilmiştir. İşlemeli sarımsak taşları ile dikkati çeken aşağı çeşme sırasındadır. Sahil kesiminde oturan rumların geleneksel olarak uyguladıkları bizans stilindedir. Adanın Metropol kilisesiydi.  

                  SARIMSAK PLAJLARI: Özellikle kilometrelercu uzanan kumsalı ve neredeyse altı aylık sezonu ile sarımsak plajları çok ünlüdür. Birçok konaklama tesisi, gazino ve lokantalarıyla turizme hizmet veren en yoğun yöremizdir.